گروه روانشناسی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران ، farangis_demehri@yahoo.com
چکیده: (41 مشاهده)
مقدمه : مولتیپل اسکلروزیس (اماس) یک بیماری مزمن و پیشبینیناپذیر است که به دلیل ماهیت عودکننده-فروکشنده خود، نوسانات شدیدی در خودمراقبتی و تابآوری بیماران ایجاد میکند. با وجود تأکید بر رویکردهای بیمار-محور، درک عمیق از چگونگی نوسان بیماران بین فروپاشی و بازسازی در بافت فرهنگی ایران ناشناخته باقی مانده است. این پژوهش با هدف واکاوی تجربه زیسته خودمراقبتی و تابآوری در بیماران مبتلا به اماس انجام شد.
روش: مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. جامعه پژوهش شامل کلیه بیماران مبتلا به اماس از نوع عودکننده-فروکشنده مراجعهکننده به انجمن اماس ایران و بیمارستان سینا تهران در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ بود. نمونه پژوهش شامل ۲۱ بیمار (۱۴ زن، ۷ مرد؛ دامنه سنی ۲۰ تا ۴۷ سال) بود که به روش نمونهگیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند. کفایت حجم نمونه بر اساس اصل اشباع نظری تعیین شد. ابزار گردآوری دادهها شامل مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با استفاده از راهنمای مصاحبه ۲۲ سؤالی بود که روایی محتوایی آن با روش والتز و باسل تأیید شد .(CVI≥0.79) مصاحبهها تا اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل دادهها با استفاده از تحلیل مضمون به روش هفتمرحلهای کلایزی و با نرمافزار MAXQDA نسخه ۲۰۲۲ انجام شد. اعتبار یافتهها با معیارهای لینکلن و گوبا (اعتبارسنجی اعضا، بازبینی متخصصان، توصیف غنی، و محاسبه ضریب کاپای کوهن) تأمین شد.
یافتهها: تحلیل دادهها به شناسایی ۲۳۰ گزاره مهم، ۶۸ معنای ضمنی، ۱۲ مضمون فرعی و ۳ مضمون اصلی انجامید. جوهره مرکزی پدیده «نوسان بین فروپاشی و بازسازی: زیستن با عدم قطعیت در اماس» شناسایی شد که شامل سه مضمون اصلی بود: (۱) فروپاشی وجودی (شامل شوک تشخیص، از دست دادن تواناییهای بدنی، بحران هویت، انزوای اجتماعی و آسیبپذیریهای روانی)؛ (۲) بازسازی و معنایابی (شامل خودمراقبتی فعال جسمانی و روانی، بازتعریف هویت و معنایابی، و حمایت اجتماعی مثبت)؛ (۳) عوامل تعدیلگر (شامل منابع درونی تابآوری، منابع بیرونی مثبت و موانع بیرونی منفی).
نتیجهگیری: تجربه زیسته بیماران اماس نه خطی، بلکه چرخهای و پویا است. درک این نوسان، مبنایی برای طراحی مداخلات روانشناختی فراهم میکند که به جای حذف کامل فروپاشی (امری غیرممکن)، بر کاهش دامنه نوسان و تسریع بازگشت به بازسازی از طریق تقویت خودمراقبتی و تابآوری متمرکز شوند
afsari M, demehri F, kazemi F, falah tafti H. Oscillation between Collapse and Reconstruction: Exploring the Lived Experience of Self-Care and Resilience in Patients with Multiple Sclerosis. , IJPN. 2026; 14 (4) URL: http://ijpn.ir/article-1-2757-fa.html
افسری محسن، دمهری فرنگیس، کاظمی فرنگیس، فلاح تفتی حامد. نوسان بین فروپاشی و بازسازی: واکاوی تجربه زیسته خودمراقبتی و تابآوری در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس. , روان پرستاری. 1405; 14 (4)